Het bestuursrecht regelt de verhouding tussen de overheid en de burger. Voor ondernemers en projectontwikkelaars is dat geen abstracte theorie — het bepaalt of je vergunning wordt verleend of geweigerd, of een handhavingsbesluit standhoudt, of een subsidie wordt teruggevorderd. Het zijn beslissingen met directe gevolgen voor je bedrijfsvoering.

De overheid heeft daarin een machtige positie. Ze maakt de regels, handhaaft ze en beslist over bezwaar. Dat evenwicht is niet altijd eerlijk verdeeld. Als advocaat bestuursrecht is het mijn taak dat evenwicht te herstellen — of te bewaken voordat het verstoord raakt.

Ik werk al 35 jaar in het bestuursrecht, voor ondernemers, industrie en projectontwikkelaars die te maken krijgen met overheidsbeslissingen die hun belangen raken. Mijn aanpak is direct: ik zoek eerst naar een oplossing in overleg, maar schakel zonder aarzeling naar een procedure als dat nodig is.

Mijn expertise binnen het bestuursrecht omvat vergunningen, toezicht en handhaving, subsidies en procesrecht. Elk van deze deelgebieden heeft zijn eigen logica en valkuilen — en verdient een specialist die de stof door en door kent.

Als de overheid bij je op de stoep staat — voor een controle, een last onder dwangsom of een aankondiging van bestuursdwang — moet je snel weten waar je aan toe bent. Handhaving is een van de meest ingrijpende instrumenten die een bestuursorgaan heeft. De gevolgen kunnen groot zijn: stillegging van activiteiten, hoge dwangsommen, of gedwongen herstel op kosten van de ondernemer.

Bij een bestuursrechtelijke controle geldt in beginsel een medewerkingsplicht. Je bent verplicht de toezichthouder toegang te verlenen, inlichtingen te verstrekken en bescheiden te tonen. Die plicht kan zelfs met een dwangsom worden afgedwongen. Maar de medewerkingsplicht heeft een belangrijke grens: als een bestuurlijke boete dreigt, dus een bestraffende sanctie, geldt het zwijgrecht. Je hoeft dan niet mee te werken aan je eigen beboeting. Die grens is in de praktijk niet altijd scherp, en het is juist daar waar fouten worden gemaakt die later moeilijk zijn te herstellen.

Ik sta ondernemers bij in alle stadia van een handhavingstraject: van de eerste controle en het opleggen van een last, tot bezwaar, beroep en hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daarbij let ik op de details die het verschil maken — was de overtreding wel bewezen, is de hoogte van de dwangsom proportioneel, zijn de juiste procedures gevolgd?

Preventief handhaven is onder omstandigheden ook mogelijk. Als een overtreding concreet dreigt op korte termijn, kan de overheid al ingrijpen voordat de overtreding heeft plaatsgevonden. Dat is een vergaand instrument dat aan strikte voorwaarden is gebonden. Ook daartegen is verweer mogelijk.

Meer lezen? Zie de blog „Handhaven zonder overtreding”.

Subsidies lijken op een cadeau van de overheid — maar in de praktijk zijn ze dat zelden. Ze worden verleend onder voorwaarden, gecontroleerd op naleving en soms geheel of gedeeltelijk teruggevorderd. Een kleine administratieve fout kan grote financiële gevolgen hebben.

Het subsidierecht kent een eigen systematiek binnen het bestuursrecht. De verlening, de vaststelling en de terugvordering zijn allemaal aparte besluiten, elk met hun eigen bezwaar- en beroepsmogelijkheden. Wie die systematiek niet kent, mist kansen of loopt onnodige risico’s.

Ik adviseer ondernemers en organisaties bij het aanvragen van subsidies, maar ook bij geschillen over de uitvoering of terugvordering. Soms is bezwaar maken zinvol, soms is overleg met de subsidieverstrekker effectiever. Die afweging maak ik samen met je.

Meer lezen? Zie de blog „Subsidie ontvangen? Dit moeten ondernemers en non-profits weten”.

Een vergunning aanvragen lijkt eenvoudig — totdat de overheid vragen stelt, buren bezwaar maken of de aanvraag wordt geweigerd. In de praktijk is het vergunningenrecht een van de meest strategische onderdelen van het bestuursrecht.

De meest voorkomende vergunning in mijn praktijk is de omgevingsvergunning — een integraal besluit dat activiteiten als bouwen, milieu en natuur kan omvatten. Maar het vergunningenrecht reikt verder dan het omgevingsrecht alleen. Ook in andere sectoren kennen we vergunningen, vrijstellingen en erkenningen: van horecavergunningen tot exportvergunningen, van erkenningen in de diervoedersector tot ontheffingen in het natuurbeschermingsrecht. Elk met hun eigen wettelijk kader, procedureregels en beroepsmogelijkheden.

Hoe je een aanvraag opbouwt, welke informatie je wel en niet verstrekt, wanneer je vooroverleg zoekt — het bepaalt mede de uitkomst. Ik begeleid ondernemers en projectontwikkelaars bij vergunningaanvragen van begin tot eind. Niet alleen als er al een probleem is, maar juist preventief — zodat een aanvraag juridisch sterk staat voordat ze wordt ingediend.

Als een vergunning wordt geweigerd of als derden bezwaar maken, sta ik je bij in de bezwaar- en beroepsprocedure.

Soms is een procedure onvermijdelijk. De overheid houdt vast aan een besluit dat niet deugt, of een belanghebbende derde blokkeert jouw project via de rechter. Dan moet je weten hoe je een bestuursrechtelijke procedure voert — en welke keuzes daarin bepalend zijn.

Het bestuursrechtelijk procesrecht heeft eigen spelregels. De beroepsgronden die je niet tijdig aanvoert, kun je later niet meer inbrengen. Bewijsregels wijken af van het civiele recht. En de rechter toetst anders dan in een civiele procedure — soms voller, soms terughoudender, afhankelijk van het type besluit.

Ik procedeer bij rechtbanken, de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, het College van Beroep voor het bedrijfsleven en andere bestuursrechters. Ik ken de processtrategie die werkt: wanneer sprongberoep overwegen, wanneer een voorlopige voorziening aanvragen, hoe je een zaak opbouwt voor hoger beroep.